Nowa Mobilność jako koło zamachowe polskiej gospodarki
Zakończył się Kongres Nowej Mobilności 2026, który zgromadził 9,5 tys. interesariuszy zrównoważonej transformacji. Przez 72 godziny w ramach 250 punktów programu uczestnicy KNM wypracowali rekomendacje, które są niezbędne dla utrzymania konkurencyjności i wzrostu innowacyjności polskiej gospodarki. Które działania są najpilniejsze i co musi się zmienić, by ambicje przełożyły się na realne korzyści? Oto najważniejsze wnioski z KNM 2026.
- Należy przywrócić przewidywalne wsparcie rynku BEV
Należy zapewnić wsparcie zakupu i leasingu osobowych BEV oraz efektywnie kontynuować wsparcie pojazdów ciężarowych kategorii N2 i N3. W 2026 r. (I-VIII) Polska była jedynym państwem członkowskim UE, w którym odnotowano spadek rejestracji nowych, osobowych BEV (o 2,1%), a tymczasem na całym rynku unijnym nastąpił wzrost o prawie 45%. Odbudowa popytu jest konieczna, by rozwijać infrastrukturę, przyciągać inwestycje i budować rynek nowych technologii. Wsparcie musi mieć stabilne zasady, ciągłość finansowania i sprawną obsługę.
- Należy uruchomić social leasing ograniczający wykluczenie transportowe
Leasing społeczny powinien otworzyć elektromobilność na gospodarstwa o niższych dochodach, a zwłaszcza na osoby potrzebujące samochodu do dojazdów do pracy i niemające dostępu do transportu publicznego. Taki program funkcjonuje z sukcesem m.in. we Francji – skorzystało już z niego łącznie ok. 150 tys. beneficjentów. Aby social leasing przyniósł efekty również w Polsce, niezbędna jest odpowiednia skala, prosta kwalifikacja oraz przejrzysta kalkulacja kosztów. Finansowanie programu mogłyby zapewnić środki z unijnego Społecznego Funduszu Klimatycznego.
- Należy wprowadzić pakiet podatkowy dla elektromobilności
Pod kątem wsparcia rozwoju zeroemisyjnego transportu kluczowe jest wprowadzenie ulgi na elektromobilność, na wzór istniejącej już ulgi na robotyzację, obejmującą nabycie pojazdów i budowę infrastruktury ładowania. Pakiet podatkowy dla sektora e-mobility powinien również objąć wprowadzenie pełnego odliczenie VAT przy zakupie i eksploatacji firmowych BEV także przy użytkowaniu mieszanym, zaliczanie 100% wydatków eksploatacyjnych do kosztów podatkowych oraz przyspieszoną amortyzację.
- Należy zapewnić dostępne i tańsze ładowanie
Niezbędne są prostsze procedury instalowania prywatnych punktów oraz wsparcie ogólnodostępnych stacji na terenach spółdzielni, wspólnot i przy budynkach publicznych. Odmowa instalacji powinna wynikać z rzeczywistych przeszkód technicznych. Należy obniżyć VAT i koszty dystrybucji przy ładowaniu publicznym oraz czasowo zwolnić infrastrukturę z podatku od nieruchomości. Wspólne standardy płatności i roamingu powinny ułatwiać korzystanie z różnych sieci przy przejrzystych cenach.
- Należy połączyć mobilność z bezpieczeństwem energetycznym
Konieczne są sprawniejsze przyłączenia, rozwój sieci i magazynów oraz dostęp do konkurencyjnej energii z OZE. Smart charging powinien stać się elementem rynku usług elastyczności. Elektromobilność może ograniczać szczyty poboru, przyczynić się do efektywniejszego wykorzystania OZE i wzmacniać odporność energetyczną.
- Należy wykorzystać projekt EMP jako impuls dla przemysłu w Polsce
Zaangażowanie państwa w budowę hubu technologicznego ElectroMobility Poland w Jaworznie powinno przełożyć się na rozwój krajowych dostawców, inżynierię, B+R i własność intelektualną. Należy zapewnić firmom dostęp finansowania i certyfikacji nowych produktów. Równolegle konieczne jest wsparcie reinwestycji istniejących zakładów. Impuls powinien obejmować baterie, elektronikę, stacje ładowania, oprogramowanie, regenerację i recykling. Sukces inwestycji musi oznaczać więcej wartości dodanej i zamówień pozostających w Polsce.
- Należy przełożyć Polski Kod Mobilności na polskie wdrożenia
Podczas KNM przedstawiciele Ministerstwa Cyfryzacji oraz Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego ogłosili inicjatywę Polski Kod Mobilności, łączącego potencjał cyfryzacji, nauki, badań i rozwoju w celu tworzenia polskich technologii dla nowej mobilności. Aby w pełni wykorzystać potencjał transformacji sektora motoryzacyjnego potrzebna jest wspólna agenda przemysłu, uczelni i instytutów w AI, autonomii, inteligentnych systemach transportowych i cyberbezpieczeństwie.
- Należy przyspieszyć transformację polskiego sektora TSL
Podpisana na KNM pierwsza umowa NFOŚiGW na dofinansowanie eHDV powinna otworzyć drogę do sprawnego zawierania kolejnych umów i wypłat w programie wsparcia nabycia zeroemisyjnych pojazdów N2/N3. Konieczne są preferencje w opłatach drogowych i zwolnienie elektrycznych samochodów ciężarowych z podatku od środków transportu. Priorytetem powinno stać się wsparcie rozbudowy hubów ładowania dla eHDV, usprawnienie procedur przyłączeniowych, obniżenie kosztów stałych za moc umowną, jak również szybsza dystrybucja środków z programów wsparcia infrastruktury.
- Należy wzmocnić samorządy w rozwoju zrównoważonej mobilności
Należy zapewnić stabilne finansowanie zeroemisyjnego transportu publicznego oraz narzędzia realizacji planów zrównoważonej mobilności. Planowanie przestrzenne miast i regionów należy powiązać z rozwojem transportu, aby poprawiać dostępność miejsc zamieszkania, pracy, edukacji i usług oraz przeciwdziałać wykluczeniu transportowemu. Spójny system mobilności wymaga koordynacji połączeń i rozkładów jazdy, wspólnych taryf oraz rozwoju węzłów umożliwiających wygodne przesiadki między środkami transportu. Powinien także zapewniać bezpieczne połączenia piesze i rowerowe oraz dostęp do mikromobilności i usług współdzielonych. Na obszarach o ograniczonej dostępności transportu publicznego należy rozwijać także transport na żądanie. Polityki miejskie, w tym strefy czystego transportu, powinny ograniczać zanieczyszczenia i hałas oraz poprawiać zdrowie i komfort życia mieszkańców. Miasta mogą również odgrywać wiodącą rolę we wdrażaniu i testowaniu autonomicznych rozwiązań transportowych, w szczególności autobusów, pojazdów szynowych oraz bezzałogowych statków powietrznych.
- Należy przyspieszyć transformację strategicznych sektorów transportu
Lotnictwo, kolej, porty i gospodarka morska powinny być traktowane jako strategiczne elementy systemu mobilności, bezpieczeństwa i konkurencyjności Polski. Potrzebne są długoterminowe programy modernizacji infrastruktury, cyfryzacji i dekarbonizacji, rozwój krajowych kompetencji technologicznych, rozwój napędów elektrycznych dla lotnictwa szkoleniowego oraz transportu morskiego bliskiego zasięgu, jak również stabilne warunki inwestowania. W obszarze kolei priorytetem powinny być przepustowość, interoperacyjność, rozwój szybkich połączeń i transportu towarowego. Sektor lotnictwa potrzebuje modernizacji infrastruktury, rozwoju nowych technologii oraz paliw (w szczególności SAF), jak również wzmocnienia konkurencyjności i odporności. Konieczny jest rozwój rozwiązań typu dual-use oraz technologii zeroemisyjnych w napędach lotniczych, morskich i lądowych stosowanych przez wojsko oraz służby około wojskowe.
KOMPAS 2035
Wiele z powyższych rekomendacji uwzględnia zaprezentowana na KNM 2026 strategia transformacji polskiego przemysłu motoryzacyjnego KOMPAS 2035, która powinna stać się punktem wyjścia do stworzenia długoterminowej polityki przemysłowej dla polskiego sektora motoryzacyjnego. Kluczowe jest przełożenie zidentyfikowanych w strategii celów na konkretny plan wdrożeniowy, obejmujący instrumenty wsparcia, źródła finansowania, harmonogram oraz podział odpowiedzialności pomiędzy administrację publiczną, przemysł i sektor B+R.
Priorytetem powinno być stworzenie warunków sprzyjających utrzymaniu i pozyskiwaniu inwestycji w Polsce oraz rozwijanie krajowych kompetencji w obszarach o rosnącej wartości dodanej takich jak np. elektromobilność, software, automatyzacja czy autonomizacja. Równolegle konieczne jest wzmacnianie polskiego łańcucha dostaw, zwiększenie nakładów na B+R, rozwój kompetencji pracowników oraz zapewnienie konkurencyjnych kosztów i dostępności energii dla przemysłu.
Realizacja założeń KOMPAS 2035 wymaga wprowadzenia stałego mechanizmu współpracy administracji i sektora motoryzacyjnego, który pozwoli na monitorowanie realizacji celów strategii i dostosowanie instrumentów wsparcia do zmieniających się warunków rynkowych. Strategia nie może pozostać dokumentem kierunkowym – jej efektem powinien być skoordynowany program działań, który doprowadzi do transformacji polskiego przemysłu w kierunku nowoczesnej produkcji, innowacyjnych technologii oraz zaawansowanych kompetencji.
