To, jak będą wyglądać polskie miasta w 2030 r., rozstrzyga się już dziś. Depopulacja, transformacja energetyczna, jakość powietrza, rozwój metropolii, bezpieczeństwo czy wykorzystanie sztucznej inteligencji w zarządzaniu miastami to wyzwania, których nie da się już rozpatrywać oddzielnie. Właśnie o nich dyskutowali przedstawiciele miast, metropolii i regionów podczas pierwszego posiedzenia Samorządowej Rady Programowej Kongresu Nowej Mobilności 2026. Efektem spotkania jest lista priorytetów, które znajdą odzwierciedlenie w programie tegorocznej edycji Kongresu.

Kongres Nowej Mobilności 2026 odbędzie się w dniach 23–25 września w Katowicach. To największe w Europie Środkowo-Wschodniej wydarzenie poświęcone przyszłości miast, mobilności, energetyki i technologii. W ubiegłorocznej edycji uczestniczyło blisko 1000 przedstawicieli jednostek samorządu terytorialnego, a łącznie ponad 7500 uczestników z Polski i zagranicy. W tym roku jeszcze większy nacisk zostanie położony na perspektywę samorządów oraz wymianę doświadczeń między miastami i regionami.

Pierwsze posiedzenie Samorządowej Rady Programowej KNM 2026

W spotkaniu, którego gospodarzem było Miasto Stołeczne Warszawa, udział wzięli przedstawiciele m.in. Warszawy, Krakowa, Wrocławia, Łodzi, Gdańska, Jaworzna, Rzeszowa, Chorzowa, Płocka, Pabianic, Chełma, Suwałk, Białej Podlaskiej, Bytomia, Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii, Obszaru Metropolitalnego Gdańsk-Gdynia-Sopot oraz Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego.

– Polskie miasta stoją dziś przed wyzwaniami, które jeszcze kilka lat temu rozpatrywaliśmy osobno. Mobilność, energetyka, mieszkalnictwo, jakość powietrza, bezpieczeństwo czy cyfryzacja to jednak w praktyce elementy jednej układanki. Dlatego zależy nam, aby Kongres Nowej Mobilności był miejscem, w którym samorządy wspólnie definiują długoterminowe kierunki rozwoju miast i regionów. Samorządowa Rada Programowa jest ważnym krokiem w budowaniu takiej platformy dialogu – mówi Agata Wiśniewska-Mazur, Członkini Zarządu Polskiego Stowarzyszenia Nowej Mobilności.

Kluczowe wyzwania dla polskich miast

Wśród najważniejszych tematów omówionych przez uczestników posiedzenia znalazły się: transformacja energetyczna samorządów, rozwój mieszkalnictwa i planowanie przestrzenne, integracja transportowa i rozwój metropolii, poprawa jakości powietrza, odporność miast na kryzysy, wykorzystanie danych i sztucznej inteligencji w zarządzaniu miastem, a także depopulacja, suburbanizacja i konkurencja o mieszkańców.

Łączy nas depopulacja

Wiele wyzwań dotyczy zarówno największych metropolii, jak i miast średniej wielkości. Na ich długofalowy charakter zwrócił uwagę Prezydent Białej Podlaskiej, podkreślając, że decyzje podejmowane dziś będą odczuwalne przez całe dekady.

– Najistotniejsze wyzwania, przed którymi stoją dziś samorządy, to depopulacja i suburbanizacja. Prognozy GUS pokazują, że poza kilkoma metropoliami nasze miasta i regiony mogą w ciągu dwóch dekad zmierzyć się z kilkunasto-, a nawet dwudziestoprocentową degradacją demograficzną. To czynnik, który już dziś kształtuje nasze decyzje – od planów ogólnych, przez sieć żłobków, przedszkoli i szkół, po planowanie mieszkalnictwa i transportu. – wskazuje Michał Litwiniuk, Prezydent Miasta Biała Podlaska.

Kolej metropolitalna i integracja transportowa

Wyzwania dużych aglomeracji koncentrują się z także wokół integracji transportowej i przepustowości infrastruktury kolejowej. We Wrocławiu, którego aglomeracja przekroczyła już milion mieszkańców, to właśnie kolej ma stać się realną alternatywą dla setek tysięcy samochodów wjeżdżających codziennie do miasta.

– Aglomeracja wrocławska liczy już dziś ponad milion mieszkańców, dlatego kluczowy jest dla nas rozwój infrastruktury kolejowej. Dziś Wrocław Główny nie ma już wystarczającej przepustowości, a to bariera dla rozwoju połączeń. Tymczasem każdego dnia do Wrocławia wjeżdża 240–250 tysięcy samochodów – i to właśnie kolej może być dla nich realną alternatywą – mówi Paulina Tyniec-Piszcz, Zastępczyni Dyrektora Departamentu Infrastruktury i Transportu Urzędu Miejskiego Wrocławia.

Mobilność to także komunikacja z mieszkańcami

Uczestnicy Rady zwrócili uwagę, że o powodzeniu zmian w miastach decyduje nie tylko technologia, ale i sposób rozmowy z mieszkańcami. .

– Z prac Rady płynie jeden wyraźny wniosek: musimy mówić nie tylko o transporcie miejskim i metropolitalnym, ale też o komunikacji społecznej – o tym, jak rozmawiać z mieszkańcami o trudnych, ale koniecznych zmianach. W dobie mediów społecznościowych to szczególne wyzwanie. Dlatego absolutnie kluczowe jest dla nas powiązanie mobilności z planowaniem miast – to zagadnienie, które omówimy podczas KNM na scenach Urban Stage i Mobility Stage – wskazuje Marcin Domański, zastępca Dyrektora w Departamencie Komunikacji i Transportu, Górnośląsko-Zagłębiowskej Metropolii (GZM)

Program KNM 2026 – od finansowania po AI w administracji

Tematy wskazane przez samorządowców znajdą odzwierciedlenie w programie KNM 2026. Wśród zagadnień poświęconych sektorowi publicznemu znajdą się m.in. finansowanie inwestycji samorządowych, transformacja energetyczna miast, jakość powietrza i wdrażanie nowych regulacji środowiskowych, rozwój transportu publicznego i mobilności regionalnej, wykorzystanie sztucznej inteligencji w administracji, bezpieczeństwo infrastruktury oraz budowanie odporności miast na zmiany klimatyczne i geopolityczne.

Liderzy miejskich transformacji w Katowicach

Program tegorocznej edycji współtworzą nie tylko przedstawiciele polskich samorządów, ale również eksperci i liderzy miejskich transformacji z Europy i Ameryki Północnej. W Katowicach wystąpią m.in. przedstawiciele Aten, Bolonii, Detroit, Lizbony, Oslo, Stuttgartu, Toronto, Umeå oraz innych miast wdrażających najbardziej innowacyjne rozwiązania w obszarze mobilności, energetyki i rozwoju miejskiego. W rezultacie KNM 2026 będzie okazją do konfrontacji polskich doświadczeń z rozwiązaniami wdrażanymi przez liderów miejskich transformacji z całego świata.

Bezpłatny udział dla sektora publicznego

Przedstawiciele sektora publicznego, w tym samorządów, mogą wziąć udział w Kongresie bezpłatnie, w ramach pakietu Public Sector Pass.

Zarejestruj się: https://tickets.kongresnowejmobilnosci.pl/registration?ticket=nw9dszkbch

Zobacz program wydarzenia: https://kongresnowejmobilnosci.pl/program-knm-2026/